De fil en veta...

dissabte, 23 de maig del 2026

USPALLATA

         Fòto de Miris Navarrosur (Unsplash)

    Dempuèi longtemps, los arqueològs an sovent afortit que los primièrs abitants de la val pintoresca d'Uspallata, en Argentina, avián desaparegut. Pasmens, un estudi recent publicat dins la revista Nature conta una autra istòria : los pòbles que vivon uèi dins la granda region son non solament aparentats als bordièrs enterrats dins la val i a de centenas d'annadas, mas tanben als caçaires-culheires qu'ocupavan la region plan abans eles. […]
    En plaça d'afrontaments violents ligats a la rarefaccion de las ressorsas, l'estudi revèla una istòria de resisténcia sociala e de solidaritat, aital coma la d'una societat ont las femnas aurián pogut jogar un ròtle de primièra per cercar d'ajuda en cas de besonh. Afortís tanben la conviccion dels Huarpes, qu'afirman que lor pòble a totjorn viscut dins la val.
    Tirat e revirat de la revista National Geographic
https://www.nationalgeographic.fr/histoire/culture-des-tombes-anciennes-revelent-un-lien-inattendu-avec-les-peuples-andins-modernes

dilluns, 18 de maig del 2026

SÒMI

Lo mond dau pantais es mai grand que n’autres. O puslèu, nos fa veire de n’autres l’espandi que sabèm pas. E que çò que sabèm pas veire dins la vida de cada jorn, el lo sap veire. I sap rendre son auçada, sos rebats e subretot sa signifiança. Tot çò qu’es detràs. Detràs de la vida assucanta ont tròp d’imatges e de bruchs esbevon la vertat de las causas e la riquessa que rescondon. Los rebats dau solelh sus la mar rescondon la fonsor e la vida escura que s’i amaga. Aime la nuòch que nos torna d’uòlhs e d’ausidors per melhor veire e melhor entendre. Es de bon anar a l’escòla dau sòmi. Sens se tròp mainar de i anar querre de racional coma aqueles que dins los musèus an mai d’uòlhs dins la guida que suls tablèus. E que pòdon afortir qu’an “fach” lo musèu, mas non pas que l’an vist.
Max Roqueta, L’érba dau sòmis.