Carlos Ruiz-Zafón : " Al final, quin sentit té una ciència capaç d'enviar un home a la lluna, però incapaç de posar un tros de pa sobre la taula de tot ésser humà ? "
(L'ombra del vent).

dijous, 28 de desembre del 2023

VIATGE

L’avion se va pausar. Volar es lo contrari d’un viatge : çò que travèrsas es una discontinuitat, un espaci romput, desapareisses dins lo vuèg, acceptas d’èsser enluòc, per un temps que forma tanben una mena de vuèg dins lo temps ; puèi, tornas dins un luòc e dins un moment sens rapòrt amb aqueles ont e aqueles quora de la desaparicion.
Mentretant, qu’as fait ?
Cossí emplegas ton abséncia al monde e l’abséncia del monde cap a tu ?
Legisses, d’un aeropòrt a l’autre, destacas pas los uèlhs d’un libre ; perque, al delà de la pagina, aquò’s lo vuèg, l’anonimat de las escalas aerianas, d’aquel uterús de metal que te conten e te noirís, de la molonada passadissa totjorn divèrsa e totjorn quitament meteissa.
Tirat e revirat de Se una notte d’inverno un viaggiatore (Italo Calvino).

dimecres, 27 de desembre del 2023

DEL CÒP... JORNALET

Dimars, 26 de decembre de 2023
Actualitats
Internacional Lenga Politica
Lo francés es pas pus oficial en Burkina Faso (Jornalet)
***

Pasmens, lo francés modèrne es plan aisit a apréner...

dilluns, 4 de desembre del 2023

ChatGPT

Production, bouteille, prix… Ce vin français a été créé par ChatGPT
Des négociants en vin du Languedoc ont utilisé ChatGPT pour produire et distribuer une cuvée. Ils ont utilisé ses suggestions tout au long du processus de fabrication, de l’assemblage des cépages à la détermination du prix. La cuvée, que l’IA a nommée « The End », est vendue sur leur site Internet (Ouest France).

Emplegar lo GatQueLofa per donar a un vin francés un chafre anglés : Òsca !

diumenge, 3 de desembre del 2023

PERFUMS


Al taulièr, i aviá de pescaires, de doanièrs, d’òmes de pena. Entre totas aquelas voses, ne senhorejava una, la d’un òme vièlh, en unifòrme de garda de preson que, a mitat èbri, desparlava dins una èrsa de paraulas :
« Cada dimècres, la domaisèla perfumada me balha una bilheta de mila per que la daissèssi sola amb lo presonièr. E lo dijòus, la bilheta se n’es anada en bièra. Quand l’ora de la visita es passada, la domaisèla se’n va amb, sus sos vestits de tria, la pudesina de la preson. Lo presonièr torna dins sa gàbia amb, sus sos vestits de galerian, lo perfum de la domaisèla. A ieu me demòra la flaira de la bièra. La vida es pas qu’un escambi de sentors ».
Italo Calvino
Tirat e revirat de Se una notte d’inverno un viaggiatore

divendres, 1 de desembre del 2023

IA

Un robot tue un homme après l'avoir confondu avec un carton de légumes
(LA DÉPÊCHE DU MIDI)

Aquò se ditz un bug (ua papa en gascon ?).
Sèm pas arribats...

dissabte, 18 de novembre del 2023

PIROLA

France 3 Régions
Covid : quel est ce nouveau variant Pirola qui vient d'être détecté en France ?

Lo Sénher Piròl nos comunica :
Sa femna (la Piròla) a pas res a veire amb aquel afar.

dimarts, 14 de novembre del 2023

LEGIR


Legir, diguèt, es totjorn aquò : quicòm es aquí, una causa faita d’escritura, un objècte solid, material, que se pòt pas cambiar ; e a travèrs aquela causa, dintram en contacte amb quicòm mai, qu’es pas aquí, quicòm qu’es part del monde immaterial, invisible perque es solament pensable, o imaginable o perque es estat e es pas mai, perque es passat, avalit, inaccessible, perdut al reialme dels mòrts...
O alara qu’es pas encara, un quicòm que faguèt l’objècte d’una desirança, d’una crenhença, possibla o impossibla : legir aquò’s anar al rescontre d’una causa que va èsser, mas que digús ne sap encara çò que serà...
Italo Calvino.
Tirat e revirat de Se una notte d'inverno un viaggiatore.

dissabte, 11 de novembre del 2023

URGÉNCIA


« [J’ai] ordonné un siège complet de Gaza. Pas l’électricité, pas de nourriture, pas de gaz, tout est fermé… Nous combattons des animaux humains et nous agissons en conséquence ».
Yoav Gallant, chef d’Etat Major des FDI, 2023.
« Nous devons tout faire pour les rendre [les Palestiniens] misérables si bien qu’ils partiront. Les Arabes sont tous les mêmes. Il faudrait tous les achever ».
Rafael Eitan, Chef d’État Major de l’armée israélienne, 1980.
Sorsa : palcit.net

dimecres, 8 de novembre del 2023

TOLOSA - CASTRAS


En genièr passat, un rapòrt de l’Inspeccion Generala de las Finanças disiá que la concession al privat de las autorotas sens contraròtle ne regulacion provocava una renda indeguda estimada per Bercy a 55 miliards d’euros. Lo govèrn liquidèt las autorotas per 11 miliards d’euros, sens espepissar los contractes, sens botar cap de parabandas. Aquel rapòrt es estat jamai publicat.
La privatizacion menèt de braves profièits que creisson encara amb la decision de 2015 de perlongar los contractes (E. Borne e A. Kohler, caps de cabinet de S. Royal a l’ecologia e E. Macron a l’economia).
La construccion de l’A69 Tolosa – Castras, vièlh de 30 ans, fa lum sus l’embarrament de l’Estat cap als intereses privats.
Uèi, Castras es religat a Tolosa per la RN 126 e tanben per la linha de camin de fèrre.
11 anar tornar jornadièrs, 6 la dimenjada, un cadenciament a l’ora e a la mièja ora als moments cargats, aquò’s una alternativa credibla pel ralh. E lo fret ferroviari fariá demesir lo nombre de camions sus la rota.
L’A69 es : 44 km de rotas novèlas que van destrusir zònas umidas, artificializar 316 ha de tèrras, (mai 185 ha per las òbras). Un desastre environamental per ganhar un temps derisòri.
17 euros anar tornar, 100 euros mesadièrs ne fariá l’autorota mai cara de França.
L’urgéncia climatica ne fa un projècte obsolet e dangierós que dintra dins un modèl de societat que refusam, un modèl qu’impausa d’anar mai lèu, d’èsser rendable, de trabalhar totjorn mai longtemps e que nos gasta la vida e los territòris ont demoram.
(Sorsa : CGT FAPT Garona Nauta)

dimarts, 7 de novembre del 2023

UN JORN A WASHINGTON


Demission del Naut Comissari de las Nacions Unidas als Drets de l'Òme. Veire sa letra :
https://agencemediapalestine.fr/blog/2023/11/02/demission-de-craig-mokhiber-directeur-du-bureau-new-yorkais-en-charge-des-droits-de-lhomme-a-lonu/?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=gaza_pres_de_10_000_morts_dont_4_008_enfants_apres_1_mois_de_bombardements_israeliens&utm_term=2023-11-06

diumenge, 5 de novembre del 2023

S'ES ARRESTADA LA GUÈRRA


Tsahal s'es vista dins lo miralh.
S'es mespresada.
Dins la mespresa, s'es presa coma mira.
S'es suprimida.

dimecres, 1 de novembre del 2023

AITANA BONMATI


Aitana Bonmati Balón de oro :
« Como modelos, tenemos una responsabilidad dentro y fuera del campo y debemos ser más que deportistas para luchar por un mundo más pacífico e igualitario ».
(El País)
Pas besonh de traduccion, me pensi qu’avètz entendut.

dissabte, 28 d’octubre del 2023

BLASCO IBAÑEZ


En valencian.
Era un flare d'ací prop, del convent de Sant Miquel i els Reis ; el pare Salvaor, molt volgut i apreciat per lo templaot i llest.
Yo no l'he conegut, pero mon yayo encara s'enrecordava d'haver-lo vist quan visitava a sa mare i en las mans creuades sobre la pancha esperava el chocolate a la porta de la barraca.
¡ Quin home ! Pesava prop de dèu arroves ; quan li feen hàbit nou entrava tota una peça ; visitava al dia onze o dotze cases, fent-se en cadascuna dos onces de chocolate, i quan la mare de mon yayo li preguntava :
- ¿ Qué li agrada més, pare Salvaor ? ¿ Uns ouets en creïlles o unes longanices del " frito " ?
Ell contestava, en una veu com un ronquit :
- ¡ Tot barrejat ; tot barrejat !

En occitan.
Èra un monge d’aquí pròche, del convent de San Miguel de los Reyes ; lo paire Salvaor, fòrça presat de totes per l’èime e la bonassariá.
Lo coneguèri pas, mas mon papeta se remembrava quand veniá en çò de la maire, las mans sul ventre a esperar lo chocolat a la pòrta de la barraca. Quin òme ! Costejava lo quintal ; quand li fasián un vestit nòu, caliá un ròl complet de teissut ; cada jorn visitava onze o dotze ostals ont s’empassava dins cadun sas doas onças de chocolat. Quand la maire de mon papeta li demandava :
- Que vos agrada mai, paire Salvaor : uòus amb patanas o salcissa en padena ?
Aqueste respondiá d’una votz roncadissa :
- Tot barrejat ; tot barrejat !
Tirat de QUATRE CONTES I UN POEMA EN LLENGUA VALENCIANA a las Edicions Mosseguello.

dijous, 26 d’octubre del 2023

EXCUSAS TORNARMAI

Google accepta pas pus l'apasturatge d'aqueste blòg ont se pòt pas mai far que que siá, levat escriure aquel messatge. Benlèu las causas se van adobar ?
***
Google ne permet plus que j'alimente ce blog sur lequel je ne peux plus rien faire, si ce n'est écrire ce message. Peut-être les choses vont-elles se régler ?

diumenge, 22 d’octubre del 2023

LO BÈL ESTIU


D’aquesta passa èra totjorn fèsta. Bastava daissar l’ostal e traversar la carrièra, per venir coma baujas, e tot èra tan bèl, subretot de nuèit, que quand tornàvem completament mòrtas de cansièra esperàvem encara que quicòm arribèsse, qu’espetèsse un incendi, que nasquèsse un nenet a l’ostal, o quitament que trauquèsse subte lo jorn e que lo monde sortirián per carrièra e que se poiriá contunhar, camina que caminaràs, fins a las pradas e per delà las còlas.
Traduccion del libre de Cesare PAVESE, La bella estate (incipit)