SENS PARAULAS

EDGAR POE

La masqueta de la Mòrt Roja

Longtemps, la Mòrt Roja despoblèt l’encontrada. Jamai pèsta foguèt tant òrra e tant mortala. Son encarnacion èra la sang, - lo roge e l’orror de la sang.
Èran de dolors agudas, un vertige subte, puèi una susor granda pels trauquilhons e la dissolucion de l’èstre. De tacas porpras sul còs e subretot per la cara de la victima, la fòrabandissián de l’umanitat e li tampavan tota ajuda e tota simpatia. L’invasion, la progression, la resulta de la malautiá, tot aquò èra pas que l’afar de mièja ora.
Mas lo prince Prospero èra aürós, valent e clarvesent. Quand aguèt los domenis a mitat despoblats, convidèt un milierat d’amics galhards e allègres de còr, causits entre los cavalièrs e las damas de sa cort e se faguèt amb eles una retirada prigonda dins una de sas abadiás fortificadas.
Èra un bastiment bèl, una creacion del prince, d’un gost excentric e pasmens grandiós. Una paret espessa e nauta fasiá cinta. Aquesta paret aviá de pòrtas de fèrre. Los cortesans, un còp dintrats, empleguèron fornèls e martèls per sòudar los ferrolhs. Decidiguèron de s’embarrar contra las impulsions agarridas del desespèr del defòra e de tampar tota eissida a las frenesias del dedins. L’abadiá foguèt plan aprovesida. Mercé aquelas precaucions, los cortesans podián far rampèl a la contagion.
Lo mond exterior s’adobariá coma o poiriá. Dins l’espèra, caliá èsser caluc per s’atristar o per pensar. Lo prince aviá provesit per totes los mejans del plaser. I aviá de bofons, i aviá d’improvisators, de dançaires, de musicaires, i aviá çò bèl jos totas las formas, i aviá lo vin.
E dedins, i aviá totas aquelas polidas causas e mai la securitat. Defòra, la Mòrt Roja.
Foguèt al cap de cinc o sièis meses d’aquela retirada, mentre que lo tempèri senhorejava defòra amb encara mai de ràbia, que lo prince Prospero gratifiquèt sos mila amics d’un bal de masquetas de la mai polida pompa.
Tablèu deliciós qu’aquela mascarada !
(Adaptat d'Edgar Poe)

ECOLOGIA

TELEVISION

ÇÒ QU'AVÈM MANCAT

Pascas en Sicília

AUTRA ISTÒRIA DE PEIS

SCOOP

APRÈS SON ADREIÇA AL PAÍS
Descorat per la situacion, lo president (fòra micros) ditz que vòl cambiar de mestièr.

FAULA

Lo chaval malaut e lo tesson.

A la bòrda, lo chaval es malaut. Lo veterinari al bordièr :
- Vau far una injeccion, mas i aguèsse pas d’amelhoracion al cap de tres jorns, lo cal tuar.
Lo tesson qu’a tot ausit se’n va trobar lo chaval :
- Lèva-te !
Mas lo chaval es tròp cansat.
L’endeman, lo tesson i torna :
- Chaval, lèva-te lèu !
Mas lo chaval es totjorn cansat e demòra colcat.
Lo tresen jorn, lo tesson fa al chaval :
- Lèva-te, se que non te van tuar !
Alavetz, a malas penas, lo chaval capita a s’arborar.
Tot gaujós, lo bordièr crida la femna :
- Lo chaval s’es quilhat. Nos cal festejar aquò : anam tuar lo tesson !
Moralitat : Se cal totjorn mainar de sos afars.

CAMBIAMENT D'ORA

L'ORA PANADA

LA UNA DE JORNALET

Òc, mas qual nos la tornarà ?

INDECÉNCIA

  Madama la defensora dels dreits, 
  Sénher Procuraire de la Republica,

  O vos demandam publicament :
  Ont es l’indecéncia ? Del costat del   còs nus de Corinne Masiero ?
  O del costat de l’inaccion del
  govèrn acarat als dos milions de
  salariats precarizats que
  demandan un sosten ?

  Los Occupants del Teatre de
  l’Union

SE CONTENTAR

SE CONTENTAR (Italo Calvino, Prima que tu dica)

Èra un país ont tot èra proïbit.
La sola causa que se podiá far èra de jogar a la lippa*. Los ciutadans s’acampavan dins los prats en defòra del vilatge e aquí se passavan las jornadas a jogar.
E coma las interdiccions avián començat pauc a cha pauc e totjorn per de motius justificats, digús disiá pas res e s’adaptava.
Passèron las annadas. Un jorn, los governadors se trachèron que i aviá pas mai de rason que tot foguèsse proïbit e mandèron de messatgièrs per anonciar als ciutadans que podián far çò que volián.
Los messatgièrs encontrèron los ciutadans ont avián costuma de s’acampar.
- Sapiatz, diguèron, que d’ara enlà, pas res es proïbit.
Los ciutadans demorèron a jogar a la lippa.
- Avètz comprés ? tornèron los messatgièrs. Sètz liures de far çò que volètz.
- Va plan, respondèron los ciutadans. Nautres jogam a la lippa.
Los messatgièrs s’afanèron per remembrar quantas ocupacions bèlas e utilas existissián a las qualas s’èran vodats un còp èra e tanben las nòvas que podián practicar d’ara endavant. Mas los ciutadans contunhavan de jogar, un còp puèi un autre, gaireben sens alenar.
De veire qu'èra pas la pena d’insistir, los messatgièrs tornèron portar l’informacion als governadors.
- Es pas complicat, diguèron los governadors. Proïbiscam la lippa.
Es alara que lo pòble faguèt la revolucion e los tuèt totes.
E sens pèrdre una estona, tornèron al jòc de la lippa.

* La tòca d’aquel jòc vièlh (espandit de Miègterranèa occidentala a Índia) es de trucar una pichona pèça de fusta amb un margue per la far sautar e la tustar per la mandar lo mai luènh possible.