TABAT

BONA NOVÈLA

Michele de Pascale, lo president de la region Emilia Romagna copa las relacions institucionalas amb Israël (L'Humanité).
Veire :
https://www.humanite.fr/monde/gaza/michele-de-pascale-le-president-de-la-region-emilie-romagne-rompt-les-relations-institutionnelles-avec-israel

TV

Cossí la volètz ? Contemplativa o vegetativa ?
Recentament, unas plataformas an creat de serias que prepausan paisatges del monde entièr sens narrator, solament amb de musica.
Veire :
https://www.connectionsbyfinsa.com/silence-tendance/?lang=fr

CHATGPT

Pas pro preparats e guidats per l’IA, dos passejaires se son retrobats blocats en montanha.
Veire :
https://www.ladepeche.fr/2025/05/27/chatgpt-les-envoie-en-randonnee-ils-frolent-la-catastrophe-deux-marcheurs-secourus-apres-avoir-suivi-un-mauvais-itineraire-12724385.php

LA PASSEGIATA

La "passegiata", aquel biais vièlh de la passejada a l’italiana.
Son 6 oras del vèspre dins la pichona illa de Burano, al larg de Venècia. Lo moment requist ont la calorassa d’estiu s’apasima çaquelà. Las faciadas prenon sas colors mai doças e un pauc d’aire fresc corrís per la lòna… Coma pertot en Itàlia, lo passejaire avisat sap d’instint que las condicions son enfin reünidas per realizar la passeggiata, aquela passejada immudabla de fin de jornada que es pel monde miègterranenc çò que lo five o’clock tea es pels Britanics.
Dins la Via Baldassare Galuppi, larga carrièra pedona, los Buraneses van, venon e tornan, en parelh, en familha, entre amics, per grapas de joventas pimpalhadas, per bandas de jovents risolièrs, braç en quèrba. Aquí, un grop d’ancians, plan vestits, perfumats, sorrires en bricòla e canas a la man, s’arrestan per parlar. Aquí, de mamme (« maires ») que menan de carriolets se contan la vida. Cada jorn, de Vènecia a Sicília, de Latium a Polhas, es lo meteis espectacle al meteis moment.
Una passejada que dura dempuèi sègles.
Goethe o Stendhal descrivián ja los encantaments d’aquela passejada que s’agradan de far en Itàlia abans de la cena (« lo sopar »). Plan mai qu’una sortida ordinària per se desgordir las cambas a la frescura, aquel moment de calabrun ont la Bòta se bota en marcha resuma a el solet los fondaments de la dolce vita.
La passejada servís per ligar cada abitant amb lo demai de son monde. « Un biais d’entrar en contacte amb lo collectiu e de dire a quin punt ne fa part », obsèrva Giovanna Del Negro. Per aquesta etnològa siciliana emigrada als Estats Units, la sortida del vèspre a tanben per amira de mestrejar las tensions socialas. Que la marcha met tot lo monde, se pòdi dire, sus un pè d’egalitat. Cadun se coneis e se reconeis dins un camin immudable dempuèi longtemps, una lenta virada a l’entorn d’una plaça o un anar-tornar inchalhent dins la carrièra màger.
Coma dins la commedia dell'arte, totas las generacions e categorias socialas son representadas, amassa, amb aquela alegrança vesiada que faguèt dire un jorn a Cocteau que « los Italians son de Franceses de bona umor ». L’elegia de la lentor.
E gara a qui ne profecha per reglar son compte amb lo vesin ! Aquela proesa quasi teatrala implica de far bona impression. La famosa sprezzatura italiana – paraula intradusibla que designa una mescla d’indoléncia e de gaubi – seriá una simpla manifestacion de la passegiata, la quala serviguèt longtemps de mercat pels celibataris. Vedere e farsi vedere (« veire e èsser vist ») se ditz tanben d’aquel costat dels Alps.
Pels sociològues Véronique e Bernard Cova, autors d’un estudi sus aquela costuma deambulatòria, la perennitat del landrejar miègterranenc es l’expression d’un refús : lo d’un monde ont tot va tròp lèu lèu. Un pam de nas plan miègjornal, una locomocion piano piano que sembla una ronda sens objectiu. Una elegia de la lentor, fin finala.
Tirat e revirat d’un article publicat dins la revista GEO de setembre 2021 (n° 511).

CALENDIARI

Jornalet intègra lo CalenDiari a sa pagina d’acuèlh :
https://www.jornalet.com/nova/23304/jornalet-integra-lo-calendiari-a-sa-pagina-dacuelh

VERGONHA

                                             Captura d'ecran TikTok

A l’escasença de la Jornada mondiala de la Resisténcia lo 27 de mai passat, lo Service d’Information du Gouvernement (SIG) publiquèt sus Instagram e Tik Tok una vidèo (tirada de l'IA) que presenta la vida d’una resistenta de la Segonda Guèrra Mondiala. La vidèo que conten d’errors deguèt èsser retirada del malhum. Veire :
https://www.ladepeche.fr/2025/05/29/la-honte-absolue-lincroyable-bourde-du-gouvernement-contraint-de-retirer-une-video-autour-de-la-resistance-generee-par-lia-12728952.php

DESTORB

RISQUES

EXPRESSION

(PHOTOGRAPHIE DE Kirn Vintage Stock, Corbis via Getty Images)

L’expression alemanda "schadenfreude" indica la jòia que se sentís de cap al malaür dels autres.
D’especialistas an ensajat d’explicar lo fenomèn que sembla de mai en mai costumièr dempuèi la marrana del Covid e l’aveniment dels rets socials.
Veire :
https://www.nationalgeographic.fr/sciences/societe-psychologie-cruaute-la-schadenfreude-ou-le-plaisir-dobserver-le-malheur-des-autres?utm_source=firefox-newtab-fr-fr

CRENTA

SUSPENSION

Una ensenhaira de Sens es estada suspenduda lo 31 de març passat per aver acceptat qu’una minuta de silenci siá observada en classa, a la demanda d’escolans, en memòria de las victimas palestinianas.
Lo rectorat declara que, per far aquò, auriá calgut que foguèsse prof d'istòria... Tartufas !
https://www.communcommune.com/2025/05/sens-yonne-large-soutien-a-l-enseignante-suspendue-pour-une-minute-de-silence-en-hommage-aux-victimes-de-gaza.html